Agza Boluň
    Dünýä Türkmenleriniň birleşen nokady

Musulmanlara täze ýyl bellemek bolýarmy?

Ýazan:
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
Pygamberimiz Muhammed sallallahu aleýhi we sellem hadysda:“Şübhesiz siz sizden öñküleriñ yzlaryna garyş-garyş eýerersiñiz. Hatda olar hažžygyñ hinine girseler, siz hem girip görersiñiz.”Sahabalar: Ýa Resulullah bizden öñkiler diýýäniñ Ýahudy we Hristianlarmy? Diýdiler. Resulullah: “Başga kim bolsun?”diýdi.(Buhari, Muslim)Başga bir rowaýatynda şeýle diýýär:“Olardan biri ýoluñ üstünde ejesi bilen zyna etse, sizden hem ony etjek tapylar.”(Hakim, el-Mustedrek)
Pygamberimiz sallallahu aleýhi we sellem 14 asyr öñ ymmatynyñ sezewar boljak azgynlygyndan habar berdi. Ol hem kapyrlara meñzemek, olara eýermek her meselede şolar ýaly bolmaga çalyşmakdyr. Gynansakda günümizde köp musulmanlaryñ bu betbagtçylyga duçar bolanlygyny görýäris. Üstünde durmak isleýän mowzugymyz köp Türkmen maşgalalarynda giñden bellenilýän täze ýyl baýramydyr. Bu baýram Türkmen topraklarynda Sowet döwürinde bellenilip başlanylýar. Halkyñ içine kapyrlaryñ bu baýramy şeýle bir ýerleşdi hatda Gurbanlykda bir goýun alyp kesmäge ýagdaý tapmaýan maşgalalar, Hristianlaryñ baýramy bolan täze ýyly bellemek üçin dünýäñ puluny harjaýyşlaryna şaýat bolýarys. Musulmanlaryñ Gurban we Ramazan baýramlaryny bellemeýänler, ençeme harajat edip gaýry dinlileriñ baýramyny belleýärler. Üstesinede bu täze ýyl mynasybetli üýşülýän ýerleriñ köpüsinde Allahyñ haram eden zatlary edilýär. Alkagol önümleri, zenan-erkek garyşyk üýşmeleñler, haram bolan aýdym sazlar, zyna we başgada uly günäler edilýär. Bu ýagdaý, bu baýramy belleýänleriñ köpüsinde bolýan zatdyr. Başga bir tarapdan bolsa, bu gije nähili geçse bütin ýyl hem şonuñ ýaly boljakmyş diýen, batyl we küfür ynançlar hem halkyñ içinde az däl. Bunyñ ýaly pikirler, bir musulmanyñ imanyny düýbünden bozýan ynançdyr. Her ýylda we günde nämäniñ nähili boljagy diñe Allah Tagalanyñ elindedir we kadara iman babyndandyr. Ýagny bu gijede Allahyñ gazaby inýänligine şüphe ýokdur. Çünki alymlaryñ aýdyşy ýaly kapyrlaryñ baýaramyna ýönekeýje goşulmak uly günä bolup durka, kapyrlaryñ simwoly bolan arçany öýüñde dikip, ol baýramy hut özüñ bellemek we başgada haram zatlary etmegiñ näderejede uly günäligi belli zatdyr.
Täze ýyl baýramy:
Bu baýram Isa aleýhis salamyñ doglan güni mynasybetli bellenilýän, Hristian baýramydyr. Öz kalendarlaryna görä Isanyñ doglan güni diýip, kabul edýän günlerini, Milady täze ýylyna birleşdirip belleýärler. Milady ýyl hasabynyñ başlangyjy höküminde hem Isa aleýhis salamyñ doglan gününi esas edip alýarlar. Aslynda bolsa, Isa aleýhis salamyñ doglan güni belli däldir. Muny Hristian çeşmeleriniñ özi hem kabul edýärler.
Arça agajy:
Ýaprak dökmeýän agaçlary bezemek we onuñ daşynda jemlenişmek, gadymy yewropa butçularynyñ rituallarydyr. Taryhy maglumatlarda, yewropa halklarynyñ hristianlygy kabul etmezden öñ butparaz bolanlygy we arça agaja çokunandyklary habar berilýär. Olaryñ ynanjynda arça agajy hemişe ýaşyl bolansoñ ebedi ýaşaýyşyñ simwoly bolupdyr. Olar arça agajyna dürli miýweleri we kiçiräk haýwanlary öldürip asmak bilen bezäp, öz butlaryna ybadat edipdirler. Wagtyñ geçmegi bilen yewropalylar Hristianlygy kabul edensoñlar arça olaryñ içinde, dini simwol höküminde saklanyp galýar. We Merýem enemiziñ Isa aleýhis salamy doguranda agajyñ aşagynda oturanlygy baradaky rowaýat bilen birleşdirilip, göýä şol agaç Merýem enemiziñ Isa alehis salamy dogurandaky agajyñ simwoly höküminde ullanylýar. Käbir Yewropalylar bolsa, arçany göýä Adam ata we How enäniñ miýwesini iýen jennet agajynyñ temsili höküminde, täze ýyl güni öýünde bezäpdirler.
Aýaz baba:
Aýaz baba bolsa, taryhy çeşmelere göra bir döwür ýaşap geçen Hristian ýagşyzadasyny suratlandyrýar. Ol ýagşyzda hemişe garyp maşgalalara kömek edenligi, hatda olary ynjytmazlyk üçin gije gelip penjireden ýa-da tüsse çykýan ýerden öýe sowgatlar taşlap gidenligi aýdylýar. We ýenede ol ýagşyzada kişi çykman aturan gyzlara, çykmaga kömek edýänligi rowaýat edilýär. Käbir ýewropa döwletleriniñ hekaýalaryna görä, aýaz baba höküminde, howada keýikleri bilen uçup gelýän we sowuk Skandinawýa ýaly yurtlarda ýaşanýan Santa Klawus kabul edilýär.
Bu makalamyzda kapyrlaryñ baýramyny hususanam täze ýyl bellemegiñ Yslamda haramdygyny, Kuran we Sahyh hadyslaryñ, ähli-sünnediñ, ulamalaryñ sözüniñ saýasynda beýan etdik. Allah Tagala bizi Muhammed sallallahu aleýhi we sellemiñ ýolundan aýyrmasyn.
Kuran-Kerimden deliller:
1-Allah Tagala ýahudy we hristianlar barada:“.......Saña gelen ylymdan soñ hem, olaryñ (ýahudy, hristianlaryñ) howaýy nebislerine uýsañyz, onda şübhesiz zalymlardan bolarsyñyz.”(Bakara,2/145)
2- Allah Tagala aýatda:“Şonuñ ýaly Biz ony (Kurany) arapça höküm halynda iberdik. Eger siz özüñize gelen bu ylymdan soñ, olaryñ haý-höwäslerine eýerseñiz, siz üçin Allah tarapyndan bir dost hem, goragçy hem bolmaz.”(Rad,13/37)
Hafyz Ibn Kesir (rahimahullah) bu aýatyñ tefsirinde şeýle diýýär: “Sünnete, Muhammed (sallallahu aleýhi we sellemiñ) goýan ýoluna gireniñden soñra, azaşan kişileriñ yzyna eýerenleri sebäpli ylym eýelerine duýduruşdur. Pygamberiñ ýolundan gidenlere slawat we salam bolsun.”
3-Allah Tagala aýatda:“Eý iman edenler! Raina diýmäñ, unzurna diýiñ we diñläñ. Kapyrlar üçin agyr azap bardyr.”(Bakara, 2/104)
Ibn Kesir (rahimahullah) bu aýatyñ tefsirinde şeýle diýýär: “Allah Tagala mü'min gullaryna kapyrlara sözlerinde we hereketlerinde meñzemegi gadagan etdi. Çünki yahudylar (musulmanlardan) kem tapmak üçin sözleri üýtgedip gürleýärdiler. Meselem ýahudylar “Bizi diñle” diýjek bolsalar, “Samahyllamak” manysyny añladýan “raunet” kökünden emele gelen (sözi ullanyp) “raina” diýýärlerdi. Bu söz bize seret we bize samahyl zatlar aýt manysy añladýanlygy üçin, Ýahudylar ikinji sözi üýtgedip aýdýardylar.....(Bu aýatdan) maksat sözde we hereketde kapyrlara meñzemekden, Allah Tagalanyñ gadagan edenligidir. Bu aýat sözlerde, hereketlerde, geýim-gejimlerde, baýramlarynda, ybadatlarynda we bize meşrug bolmaýan, biziñ gollamaýan ähli zatlarymyzda kapyrlara meñzemegiñ düýbünden gadagandygyna yşarat edýändir we olara meñzeýänleri howatyr edip, gorkuzýandyr.”
Çünki ýahudylar “raina” sözüni Pygamber aleýhis salamyñ üstünden güljek bolup, “bize samahylla” manysynda, Oña garşy ullanýardylar. Şonuñ üçin hem Allah Tagala mü'min gullaryna gürlänlerinde hem kapyrlara muhalefet etmegi, olara garşy bolmagy we olara meñzemezligi buýurdy. Eger Allah Tagala musulmana gürlände hem kapyra meñzemezligi buýran bolsa, olaryñ edenini edip, olaryñ baýramlaryny bellemegiñ näderejede erbetligini sen pikirlen eý musulman dogan!
4-Allah Tagala aýatda:“Iman getirenler üçin kalblary Allahyñ zikrine we indirilen Hak Kurana maýyl bolmak(isleg duýmak, gorkmak)wagty gelmedimi? Özlerine öñ kitap berilip, üstünden uzak wagt geçenden, soñra kalblary gatap galan (ýahudy we hristianlar) ýaly bolmasynlar. Olaryñ (ýahudy we hristianlar) köpüsi fasyk kişilerdir.”(Hadid,57/16)
Ibn Kesir (rahimahullah) bu aýatyñ tefsirinde şeýle diýýär: “Allah Tagala mü'min gullaryna ähli -kitaba ýagny Ýahudy we Hristiana meñzemegi gadagan etdi......”
5-Allah Tagala aýatda:“Zulum ýoluny tutan kimselere berilip gitmäñ (tirkeşmäñ, eýermäñ). Beýle etseñiz, size dowzah ody deger. Siz üçin Allahdan özge dost ýokdur. Soñra (ýagny zalymlara eýerseñiz) size ýardam berilmez.”(Hud,11/113)
Şeýh Abdurrahman es-Sadi (rahimahullah) şeýle diýýär: “Bu aýat ähli zalymlara meýl etmekden howatyr edendir. Olaryñ zulumlaryna meýl etmäñ, goşulmañ, gollamañ, zulum bolan zatlara razy bolmañ diýmekdir.”
Eziz musulman doganym Allah saña rehim etsin! Allah Tagala bize kitabymyz Kuran-Kerimde kapyrlaryñ, zalymlaryñ baýramyny bellemek añyrda dursyn, olara meýl etmekden, azajyk hem bolsa, zalymlara we olaryñ edýän zatlaryna garşy isleg duýmakdan, eýermekden ägä edendir!
6-Allah Tagala aýatda:“Eý iman edenler, ýahudylary we hristianlary dost edinmäñ! Olar biri-biriniñ dostydyrlar. Sizden kim olary dost edinse, ol hem olardandyr. Allah zalym kowuma hidaýet etmez.”(Maide,5/51)
Bu aýatda kapyrlary dost edinmek olara isleg duýmak, älemleriñ Robbi tarapyndan ap-açyk gadagan edilýär. Ibn Kesir (rahimahullah) bu aýatyñ tefsirinde şeýle diýýär: “Allah Tagala aýatda Yslamyñ we musulmanlaryñ duşmany bolan Ýahudy we Hristianlar bilen dost bolmagy mü'min (iman eden) gullaryna gadagan edýär. Soñra bolsa, olaryñ biri-birleriniñ dostydygyny habar berýär we olara dost bolanlara duýduruş berip we :“Sizden kim olary dost edinse, ol hem olardandyr.”diýýär.
7-Allah Tagala aýatda:“Olar (musulmanlar) ýalana “zur”aşaýat bolmazlar we lagwa (boş söz we amala) duşanlarynda, agraslyk bilen (ondan ýüz öwürüp) giderler.”(Furkan,25/72)
Allah Tagala bu aýatda batyl adatlarynda, kapyrlara garşy durany we ýalan zada şaýatlyk etmeýän bendelerini öwendir. Kuran tefsirçileri, tabygynlardan selef alymlar we olaryñ ýolundan ýöränleriñ köpüsi terjimede “ýalan” diýip, terjime edilen “zur ” sözüni müşrükleriñ baýramy diýip, tefsir edendirler.
Iktizau's-Syratul-Mustakim atly eserde şeýle diýilýär: “Müşrükleriñ baýramlarynda hem şübhe hem-de şehwet bardyr. Bular batyldyr. Çünki bularda dini taýdan hiç bir peýda ýokdur, diñe dünýewi keýp we lezzet bardyr. Netijesi azap we ajydyr. Şonuñ üçin hem “zur”a (ýalan) diýilendir. Bu baýramlara gatnaşmak, olara şaýat bolmak diýmekdir. Allah Tagala diñe ol ýere baryp, görüp we diñläp, şaýat bolmagy terk edýän kişileri öwen bolsa, ol ýere gidip şaýat bolmakdan beter bu baýramlara goşulmak we baýram bellemek bilen olara eýermegiñ hökümi nähili bolar.?”
Resulullah (sallallahu aleýhi we sellemiñ) sünnetinden deliller:
1-Pygamber (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýdi:“Kim bir millete meñzese, ol hem olardandyr.”(Ahmed, Ebu Dawud)
Alymlar bu hadysyñ şerhinde: “Musulmanyñ ynançda, ybadatda, ahlakda, özüni alyp barşynda, söz we adatlarynda kapyrlara meñzemegi, olara eýermegi, olaryñ agzyny öýkenmegi haramdyr diýip, şerh edendirler.” Hakykatdan hem bu örän möhüm zatdyr, çünki daşy meñzäniñ wagtyñ geçmegi bilen içi hem meñzäp başlar. Kimdir biri çykyp: “Biziñ maksadymyz kapyrlara meñzemek däl, biz diñe ol gün jemlenip nahar-şor edýäris” diýse, oña şeýle jogap beriler: “Kapyrlaryñ baýramlaryna gabatlap jemlenişmek we olaryñ baýramyna goşulmak haramdyr. Çünki Pygamber (sallallahu aleýhi we sellem) den rowaýat edilen sahyh hadysda:“Pygamberimiz günüñ dogýan we batýan wagtynda namaz kylmagy gadagan edendir.”(Buhari)We şeýle diýendir:“Gün şeýtanyñ iki şahy arasyndan dogar we şol wagt kapyrlar oña (güne) sežde ederler.”(Muslim)Ýagny güneş dogýarka we batýarka namaz kylmagyñ gadan edilmegi, kapyrlaryñ şol wagt güneşe ybadat edýänligi üçindir. Namaz kylan kişiniñ niýeti güneşe ybadat etmek ýa-da käfirlere goşulmak bolmasada. Pygamber aleýhis salam şol wagt olara gabatlaşyp, ybadat etmegi gadagan edendir.
Eý musulman dogan berk belle: takwa, salyh, ýagşyzada kişilere meñzejek bolýanlar, olar hem olardandyr. Kyýamat gününde ol takwa we salyh kişiler bilen bile bolarlar. Emma ýahuda, hristiana we başga kapyrlara meñzejek bolýanlar hem ol kapyrlardandyr we Allah gorasyn kyýamatda şol meñzemäge çalyşan kişileri bilen bile bolarlar.
2-Pygamber (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýdi:“Bizden başgasyna meñzeýän bizden däldir. Ýahudy we hristianlara meñzemäñ. Çünki ýahudylar salamlaşanlarynda barmaklary bilen yşarat ederler, hristianlar salamy bolsa, elleriniñ aýasy bilen yşarat etmekdir.”(Sahyhul-Jami, 5434)
SubhanAllah! Özüne Muhammed (sallallahu aleýhi we sellem)-iñ ymmaty diýýän kişileriñ arasynda, edil kapyrlar ýaly bolup olara eýerýän, olaryñ edenini edýän, olaryñ baýramlaryny belleýän kişiler barada, Pygamber aleýhis salam näme diýerdi? Kapyrlaryñ salam berişi ýaly salam bermegi gadagan edip, ony olara meñzemek diýip atlandyran Pygamber aleýhis salam, öz ymmatynyñ içinde kapyrlaryñ baýramyny baýram edip, arça bezäp, aýaz baba bolup, hristianlaryñ baýramyny belleýänleri görse näme diýerdi?
3-Pygamber (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýdi:“Kim bizden başgasynyñ sünneti (ýörelgesi, adaty) bilen amal etse bizden däldir.”(Sahyhul-Jami, 5439)
Kimde-kim Pygamberiñ sünnetini taşlap, sünnete ters bolan zatlara amal etse, ýahudy we hristianlaryñ adatlaryna eýerse, gymmatly, fazilet, üstünlik bolan zady taşlap, kapyrlaryñ zerre ýaljak hem gymmaty bolmaýan zatlarynyñ yzyna düşse we olary gowy görse, bu kişi özüne musulman diýsede, musulmanyñ adyny götersede, onuñ yslam dininden nesibesi ýokdur.
4-Sabit bin ed-Dahhak (radiallahu anhdan) şeýle rowaýat edilýär:“Bir adam Buwane diýilýän ýerde bir düýäni kesmegi nezir etdi. Ol kişi Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) ýanyna gelip: Men Buwane diýilýän ýerde bir düýäni gurban etmegi nezir etdim diýdi. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) Oña: Ol ýerde (Buwanede) jähiliýýe döwründe buta ybadat edýärdilermi? Diýip, sorady. Ýok, diýdiler. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ol ýerde, olar (müşrikler) baýram belleýärdilermi?diýip, sorady: Ýok, diýdiler. Şonda Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýdi: Onuñ ýaly bolsa, nezriñi kes.....”(Ebu Dawud, Sunen)
Hadysdan hem belli boluşy ýaly kapyrlaryñ baýramlaryny bellemek añyrda dursun, olaryñ baýram edýän ýerine baryp Allaha ytagat, ybadat bolan amaly etmek hem günä hasaplanýar. Çünki bunda olaryñ şirk we batyl adatlaryny edýän ýerlerini tassyklamak bardyr.
5- Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) aýtdy:“Her bir kowumyñ baýramy bardyr. Biziñ baýramymyz bu gündir.”(Buhari, Muslim)
Musulmanlaryñ Allah Tagala tarapyndan berlen iki sany baýramy bardyr, olar Ramazan we Gurban baýramydyr.
6-Enes bin Maligiñ (radiallahu anh) şeýle diýeni rowaýat edilýär:“Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) Medinä gelende, Medinelileriñ şatlyk, şowhun edýän iki (baýram) günleri bardy. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) olara: Bu günler näme diýip, sorady. Olar: Biz jähiliýýe döwründe bu iki günde oýun-oýnap (şowhun) ederdik, diýdiler. Şonda Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) olara: Allah Tagala size bularyñ ýerine has haýyrlysyny berdi, ol günler Gurban we Ramazan baýramlarydyr.”(Ebu Dawud)
7- Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ymmatyna Ýahudy we Hristianlara meñzemezligi buýrandyr we muña amal etmek Onuñ sünnetidir. Hadysda:
-Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) aýtdy:“Müşrüklere muhalefet ediñ(olaryñ tersine hereket ediñ): sakalyñyzy göýberiñ we murtlaryñyzy gysgaldyñ.”(Buhari, Muslim)
-Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) aýtdy:“Ýahudylara muhalefet ediñ(olaryñ tersine hereket ediñ): aýakgaply namaz kylyñ çünki olar (yahudylar) aýakgaply we şyppykly namaz kylmazlar.”(Buhari, Muslim)
-Ümmi Selemeden (radiallahu anha) şeýle diýeni rowaýat edilýär: Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) köplenç birinji we dördünji günleri agyz beklärdi we şeýle diýerdi:“Bular müşrükleriñ baýram (günleridir). Men olara muhalefetetmek(olara garşy bolmak)isleýärin.”(Ahmed)
-Ebu Musa el-Eşariñ (radiallahu) şeýle diýeni rowaýat edilýär: Ýahudylar aşura güni baýram bellärdiler. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýdi:“Siz olara muhalefet(olaryñ edeniniñ tersini)ediñ. Siz agyz bekläñ.”(Buhari)